"काहीही विचारा – प्रश्न आणि उत्तरे"
संकलनकर्ता
Arthur Aranha

दिनांक 14.5.2025 रोजी डॉ. भाग्येश कुलकर्णी यांनी यूट्यूबवर घेतलेल्या "Ask me Anything" या थेट सत्रातील प्रश्नोत्तरांचा हा सारांश आहे.

उ: दोन्हीमध्ये येतो, पण विशेषतः स्ट्रेंथ ट्रेनिंगमध्ये येतो.

उ: हे ऑस्टिओआर्थ्रायटिसचे लक्षण असू शकते. शरीरातील सूज (इन्फ्लेमेशन) कमी करावी लागेल. इन्फ्लेमेशन कमी झाले की वेदना आपोआप कमी होतात. DFF प्रोटोकॉल्स फॉलो करा.

उ: स्ट्रेंथ ट्रेनिंगकडे अधिक लक्ष द्या. फक्त 12 तासांचे उपवास पाळा. वजन कमी होणे चांगले आहे, पण ते स्नायू कमी झाल्यामुळे तर नाही ना हे बघणे महत्वाचे आहे. जर हे औषधांमुळे होत असेल, तर स्नायूंची झीज (मसल लॉस) होण्याची शक्यता असते. अशा परिस्थितीत तुमच्या पॅनेल डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

उ: रात्रीचे जेवण लवकर, म्हणजे रात्री 8 वाजण्यापूर्वी घ्या. धान्याऐवजी बेसनपासून तयार केलेले पदार्थ घ्या.

उ: औषधांचा डोस कमी करा. उपवास करता येत नाही म्हणजे शरीरामध्ये अजूनही जास्त आम्लता (अ‍ॅसिडिटी) आहे. तुम्ही शरीराला अल्कलाइन बनवणे आवश्यक आहे.

उ: हे पेरिफेरल न्युरोपथीमुळे असू शकते. मेटफॉर्मिनचा डोस कमी करावा लागेल. त्यासाठी प्रोटोकॉल फॉलो करून प्रथम तुमची शुगर कमी करा. मेटफॉर्मिनमुळे व्हिटॅमिन B12 ची पातळी पण कमी होऊ शकते.

उ: आहारामध्ये प्रथिने (प्रोटीन) आणि चांगल्या चरबीचे प्रमाण वाढवा, स्ट्रेंथ ट्रेनिंग करा, कार्डिओ कमी करा, कार्बोहायड्रेट 20–30% पर्यंतच ठेवा आणि सॅलड घ्या. मन शांत ठेवण्यासाठी ध्यान आणि योग करून ताण कमी करा.

उ: MRPs पूर्णपणे बंद करा, कारण ते शरीरातील अ‍ॅसिडिटी वाढवतात.

Aउ: फिजिओथेरपिस्टचा सल्ला घ्या. रक्तातील साखर नियंत्रणात आणून मेटफॉर्मिनचा डोस शक्य तितक्या लवकर कमी करा. जास्त मेटफॉर्मिन घेतल्याने शरीरातील मॅग्नेशियमचे प्रमाण कमी होते. मॅग्नेशियमची कमतरता फ्रोजन शोल्डरला कारणीभूत ठरते. व्हिटॅमिन D, B12 आणि कॅल्शियमची कमतरता देखील कारणीभूत असू शकते. ही लेव्हल्स तपासून पॅनेल डॉक्टरांच्या सल्ल्याने सप्लिमेंट्स घ्या.

उ: डॉ. भाग्येश कुलकर्णी यांचा गट हेल्थविषयीचा पॉडकास्ट पहा. सर्वप्रथम आहारात फायबरचे प्रमाण वाढवा. दररोज 14 ते 16 तास उपवास करा, दिवसाची सुरुवात डिटॉक्स वॉटरने करा. चांगली झोप खूप महत्वाची आहे. रोज 25 ते 30 मिनिटे जलद चालणे किंवा व्यायाम करणे आवश्यक आहे.

उ: वजन कमी एका–दोन दिवसांत होत नाही; त्यासाठी वेळ आणि सतत प्रयत्न लागतात. दररोज 16 ते 18 तास उपवास करा, सकाळी ग्रीन स्मूदी घ्या, जूस फास्टिंग करा, एनिमा प्रोटोकॉल पाळा, जेवणाच्या वेळा ठराविक ठेवा आणि विशेषतः रात्रीचे जेवण 8 वाजण्यापूर्वी घ्या व लवकर झोपा. अनियंत्रित खाणे (बिंज ईटिंग) टाळा.

उ: हो, चालते.

प्र. 13 : मला खूप थकवा येतो, हातापायांना वेदना होतात आणि HbA1c 7.2 आहे. उ: संयम ठेवा आणि प्रोटोकॉल व्यवस्थित पाळा, त्यामुळे औषधांचा डोस कमी करता येईल. थकवा खूप जाणवत असल्यास तुमचे व्हिटॅमिन B12 आणि व्हिटॅमिन D लेव्हल्स तपासा आणि पॅनेल डॉक्टरांच्या सल्ल्याने मॅग्नेशियम सप्लिमेंट घ्या.

उ: हे हायपोग्लायसेमियाचे लक्षण असू शकते. इन्सुलिन आणि इतर औषधांचा डोस पॅनेल डॉक्टरांच्या सल्ल्याने कमी करा.

उ: हे वाईट बॅक्टेरियामुळे होऊ शकते. गट हेल्थ बिघडले असल्यास तुम्हाला 30 ते 60 दिवस प्रोबायोटिक्स घ्यावे लागतील. आहारात फायबर वाढवा. वेगवेगळ्या प्रकारच्या स्मूदी, सूप आणि फळे घ्या. रिफाइंड पदार्थ पूर्णपणे बंद करा.

उ: पायातील वेदना मॅग्नेशियम, कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन D च्या कमतरतेचे लक्षण असू शकतात. या घटकांचे सेवन वाढवा आणि भरपूर पाणी प्या. औषधांचा डोसही तपासणे आवश्यक आहे. चिंता आणि ताण कमी करा, ध्यान करा. पायांमध्ये ऑक्सिजन कमी पोहोचल्यास देखील वेदना होऊ शकतात.

उ: फास्टिंग इन्सुलिन 2 ते 6 दरम्यान असेल तर नॉर्मल, 6 ते 22 माइल्ड, 22 ते 50 मध्यम (मॉडरेट) आणि 50 पेक्षा जास्त असल्यास तीव्र (सीव्हिअर) मानली जाते.

उ: जो कोणी योग्य व्यायाम शिकवतो, तो व्यायाम तुम्ही करा, पण नियमितपणे करा. नियमितता ही सर्वात महत्वाची आहे. व्यायामासोबत योग व ध्यानही करा. पायांतील ताकद तुमचे दीर्घायुष्य ठरवते.

उ: सर्वप्रथम तुमचे वजन जलद का कमी होते आहे ते शोधा. जर तुम्ही आहारात खूप जास्त फायबर घेत असाल तर त्याचे प्रमाण कमी करा,त्याऐवजी प्रोटीन आणि चांगल्या चरबीचे प्रमाण वाढवा. फक्त 12 तासांचा उपवास करा, अतिव्यायाम (फार चालणे, जास्त स्ट्रेचिंग इ.) करू नका.

उ: हे शरीरात फॉलिक अ‍ॅसिड आणि व्हिटॅमिन B12 च्या कमतरतेचे लक्षण असू शकते. लेव्हल्स तपासून घ्या आणि पॅनेल डॉक्टरांच्या सल्ल्याने सप्लिमेंट घ्या. औषधांचा डोसही योग्य प्रमाणात कमी करावा लागेल.

उ: दूध आणि प्राणिजन्य पदार्थ पूर्णपणे बंद करा. सुमारे 10% लोकांमध्ये जेनेटिक कारणामुळे लिपिड प्रोफाइल वेगळा राहू शकतो, जरी त्यांनी सर्व काळजी घेतली तरी. अशा वेळी पॅनेल डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन औषधोपचार घ्यावा.

उ: डिटॉक्स वॉटर शरीराला अल्कलाइन ठेवते, त्यामुळे रक्तातील साखर वाढत नाही.

उ: जेवणापूर्वी अर्धा तास सॅलड खा. आहारात एकच धान्य वापरा. जेवणानंतर अर्धा तास ते एक तासांनी जिने चढणे-उतरणे किंवा हलके चालणे करा.

उ: आदर्श परिस्थितीत तिन्ही रीडिंग्स 150 पेक्षा खाली असणे उत्तम. अन्यथा पहिली रीडिंग 200 पेक्षा कमी, दुसरी 170 पेक्षा कमी आणि तिसरी 140 किंवा 130 पेक्षा कमी असावी.

उ: रताळे उकडून घ्या आणि थोड्या प्रमाणातच खा.

उ: रात्रीचे जेवण 8 वाजण्यापूर्वी घ्या, रात्रीच्या जेवणात एकच धान्य वापरा किंवा धान्य टाळून नाचणी/बाजरीसारखे मिलेट वापरा, बेसनचे पदार्थ वापरा. एक-दोन महिने सूप किंवा सॅलडचा रात्रीच्या जेवणात वापर करा. आठवड्यातून दोनदा जूस फिस्टिंग करा. झोपायच्या आधी किमान एक तास डिजिटल डिटॉक्स करा.

उ: किडनी फंक्शनची तपासणी करा.

डॉ. भाग्येश कुलकर्णी यांचा व्हिडिओ पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा.


ही तुमच्या शंका आणि प्रश्नांचा अंश आहे, ज्यांची उत्तरे डॉ. गौरी जोशी यांनी त्यांच्या १८.८.२०२२ रोजी झालेल्या ‘ग्लॅडिएटर’स मास्टरमाइंड – धमन्या आणि रक्ताभिसरण’ या वेबिनारमध्ये दिली आहेत. वेबिनारच्या YouTube व्हिडिओचा दुवा पाहण्यासाठी खालील भाग तपासा

उ: हो. भाजलेले किंवा भिजवलेले शेंगदाणे घ्या. कच्चे शेंगदाणे खाऊ नका.

उ: रात्रीचे जेवण 8 वाजण्यापूर्वी घ्या. यामुळे अ‍ॅसिडिटी कमी होण्यास मदत होईल.

उ: PP शुगर तपासा. हे जास्त साखरेमुळे असू शकते किंवा व्हिटॅमिन D ची कमतरता असू शकते.

उ: फ्रोजन शोल्डर आहे का ते तपासा. वेदनांसाठी फिजिओथेरपी घ्यावी लागू शकते.

उ: अधूनमधून फक्त अंड्याचा पांढरा भाग घेऊ शकता. हेही नियमित करू नका, कारण नॉन-व्हेजमुळे युरिक अ‍ॅसिड वाढते आणि आमच्या प्रोटोकॉलमध्ये नॉन-व्हेज टाळण्याचा सल्ला आहे.

उ: B12 लेव्हल तपासा. हे B12 ची कमतरता, हायपोग्लायसेमिया (कमी साखर) किंवा हायपरग्लायसेमिया (जास्त साखर) यांपैकी कोणत्याहीमुळे होऊ शकते.

उ: हे उच्च रक्तशर्करेचे लक्षण असू शकते. रक्तातील साखरेची पातळी तपासा.

उ: नाही, कारण खारीक गोडामध्ये (साखरेच्या पदार्थांमध्ये) येते.

उ: वारंवार ढेकर येणे म्हणजे तुमचे शरीर अजूनही अ‍ॅसिडिक आहे. शरीर अल्कलाइन करण्यासाठी फायबरचे प्रमाण वाढवा. जेवणानंतर लगेच झोपू नका किंवा पडून राहू नका. साधारण दीड तासांनी हलके व्यायाम करा.

उ: सर्व्हिकल स्पॉन्डिलायटिस आहे का हे बघण्यासाठी एक्स-रे करा. झोपताना उशीचा वापर टाळा.

उ: हाताला वेदना फ्रोजन शोल्डर, इजा किंवा नस दाबली गेल्यामुळे येऊ शकतात. ऑर्थोपेडिक डॉक्टरांचा सल्ला घ्या आणि कारण जाणून घेण्यासाठी एक्स-रे करा.

उ: रात्रीचे जेवण 8 वाजण्यापूर्वी घ्या. हे "डॉन सिंड्रोम" मुळेही होऊ शकते.

उ: जर खाज सुटत असेल किंवा गोळे / क्रॅम्प्स येत असतील तर ते न्युरोपथीमुळे असू शकते. जर फक्त वेदना होत असतील, तर नारळाचे तेल लावा. काही फरक न पडल्यास पॅनेल डॉक्टर्सशी संपर्क साधा.

उ: शुगर तपासा. रक्तातील साखर जास्त असल्यास लघवीचे प्रमाण वाढते. तसेच प्रोस्ट्रेट ग्रंथीची सोनोग्राफी करून तपासणी करा.

उ: ज्यांची शुगर नॉर्मल आहे ते महिना–दीड महिन्यातून एकदा मासे खाऊ शकतात, पण तळलेले नसावेत.

उ: DFF व्हेरिकोज व्हेन्सवर काही करू शकत नाही. तुम्हाला अ‍ॅलोपथी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा लागेल.

उ: रात्री झोपण्यापूर्वी कोमट पाण्यात हळद घालून घ्या. 15 दिवस असे करून पाहा. फरक न पडल्यास पॅनेल डॉक्टरांशी संपर्क साधा.

प्र. 45 : माझे कोलेस्ट्रॉल आणि ट्रायग्लिसराइड्स जास्त आहेत. उ: DFF ने सुचवलेले आहारातील बदल व्यवस्थित पाळा. पॅनेल डॉक्टरांनी सुचवलेली ओमेगा-3 औषधे घ्या. तुमचे वयही महत्त्वाचे असते. 1 ते 1.5 महिन्यांनी पुन्हा कोलेस्ट्रॉल तपासा.

उ: दिवसातून 4 वेळा BP तपासा – सकाळी, दुपारी, संध्याकाळी आणि रात्री. सर्व वेळा BP जास्त असेल तर 10 दिवस औषध घ्यावे लागू शकते. पॅनेल डॉक्टरांच्या सूचनांचे पालन करा.

उ: डॉक्टर म्हणून आम्ही तुम्हाला अल्कोहोल घेण्याचा सल्ला देऊ शकत नाही. हा तुमचा वैयक्तिक निर्णय आहे. लक्षात ठेवा, यामुळे अ‍ॅसिडिटी वाढते.

उ: जेवणानंतर गॅस होत असल्यास जेवणानंतर 10 मिनिटे वज्रासनात बसा. तरीही गॅस नियंत्रणात न आल्यास हिमालय कंपनीची Gasex ही गोळी सकाळ-संध्याकाळ, जेवणानंतर 5 दिवस घ्या आणि पाहा.

उ: B12 लेव्हल तपासा आणि जर ती कमी असेल तर 5 B12 इंजेक्शन्स घ्या. तसेच थायरॉईडची चाचणी करा.

उ: अँटी-कोअगुलंट औषधे अनेक वर्षांपासून डायबेटीस असलेल्या रुग्णांना प्रिकॉशन म्हणून दिली जातात. पॅनेल डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

उ: DFF ने सुचवलेले डिटॉक्स आणि आहारातील बदल व्यवस्थित पाळा. अ‍ॅसिडिटी कमी करा आणि उपवास करा.

उ: हे B12 ची कमतरता किंवा थायरॉईडमुळे होऊ शकते. B12 आणि थायरॉईड तपासणी करा.

उ: DFF फार्मसीमधील "Relief" टॅबलेट घ्या. पॅनेल डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

उ: A to Z टॅबलेट किंवा पॅनेल डॉक्टरांनी सुचवलेली इतर औषधे घ्या.

उ: Omega-18 टॅबलेट घ्या.

उ: दिवसभर पुरेसे पाणी प्या.

डॉ. गौरी जोशी यांच्या YouTube व्हिडिओसाठी येथे क्लिक करा.

Disclaimer : या वेबसाइटवरील मजकूर आणि दिलेला कोणताही सल्ला हा स्वतःच्या अनुभवावर तसेच इतर स्रोतांमधून संकलित केलेल्या माहितीनुसार आधारित आहे. ही माहिती केवळ सर्वसाधारण मार्गदर्शनासाठी आहे आणि कोणत्याही प्रकारे पात्र वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. अधिक माहितीसाठी कृपया आपल्या स्वतःच्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.